Zapraszamy do udziału w wyjątkowym projekcie badawczym, który ma na celu lepsze zrozumienie męskich postaw wobec zdrowia oraz profilaktyki – zarówno u mężczyzn zdrowych, jak i tych, którzy mierzyli się (lub mierzą się aktualnie) z nowotworami.

Dlaczego to badanie jest ważne?

Męskie podejście do zdrowia i profilaktyki pozostaje tematem wymagającym większej uwagi i zrozumienia. Naszym celem jest wstępna diagnoza tych postaw i nawyków, aby:

• Projektować skuteczniejsze programy wsparcia i profilaktyki,
• Usprawnić komunikację skierowaną do mężczyzn,
• Dzielić się wnioskami z ogółem społeczeństwa, by podnosić świadomość zdrowotną,
• Zaplanować badania szczegółowe.

Badanie jest realizowane we współpracy z psychologami zdrowia i ekspertami psychometrii, co gwarantuje jego rzetelność i naukowy, choć wstępny, charakter.

O badaniu

Charakter badania:

• Przekrojowe, oparte na modelu korelacyjno-różnicowym. Zmienną niezależną jest choroba nowotworowa (lub jej brak) i dane socjodemograficzne, a zmienną zależną są przystosowanie do choroby nowotworowej, umiejscowienie kontroli w chorobie, zachowania zdrowotne, zachowania anty-zdrowotne, kompetencje zdrowotne, akceptacja choroby. 
• Wykonywane w formie „papier-ołówek” i/lub ankiety on-line – z użyciem sprawdzonych narzędzi psychometrycznych.

Kogo badamy?

1. Mężczyźni zdrowi – analiza postaw, nawyków i podejścia do zdrowia.
2. Mężczyźni chorzy na nowotwory i/lub ozdrowieńcy – dodatkowo badamy przystosowanie psychiczne do choroby i akceptację choroby.

Jakich narzędzi używamy?
Badanie obejmuje tzw. baterię narzędzi psychometrycznych:

• MHLC – Wielowymiarowa Skala Umiejscowienia Kontroli Zdrowia:

  • MHLC mierzy ogólne przekonania człowieka o tym, „kto trzyma ster” jego zdrowia – on sam, inni ludzie (np. lekarze) czy ślepy los. 18 twierdzeń ocenianych na 6‑stopniowej skali Likerta układa się w trzy wymiary: wewnętrzne umiejscowienie kontroli, wpływ innych oraz przypadek. Narzędzie pokazuje bardziej filozofię podejścia do zdrowia niż konkretne zachowania, dlatego jest często stosowane w badaniach naukowych nad postawami zdrowotnymi.

• IZZ – Inwentarz zachowań zdrowotnych:

  • IZZ opisuje, jak często dana osoba podejmuje codzienne zachowania sprzyjające zdrowiu – od sposobu odżywiania, przez profilaktykę, po dbanie o kondycję psychiczną. Kwestionariusz ma 25 twierdzeń z odpowiedziami na 5‑stopniowej skali, a wynik dzieli się na cztery obszary: pozytywne nastawienie psychiczne, zachowania profilaktyczne, prawidłowe nawyki żywieniowe i praktyki zdrowotne. To narzędzie praktyczne, przydatne zarówno w badaniach, jak i w programach profilaktycznych, bo pozwala uchwycić, „jak naprawdę żyje” badana osoba.

• IZA – Inwentarz zachowań antyzdrowotnych:

  • IZA koncentruje się na zachowaniach, które zwiększają ryzyko pogorszenia zdrowia – np. używki, ignorowanie objawów, niebezpieczne style życia. Zawiera 20 pozycji ocenianych na 7‑stopniowej skali, a wynik od 0 do 140 obrazuje poziom „wchodzenia w ryzyko” zdrowotne. Inwentarz opiera się na psychologii postrzegania ryzyka i pokazuje, na ile ktoś świadomie lub nieświadomie naraża swoje zdrowie, co jest cenne w profilaktyce i badaniach.

• HLS-EU-Q16 – Europejski Kwestionariusz Kompetencji Zdrowotnych:

  • Narzędzie z punktu 5 to HLS‑EU‑Q16, czyli skrócony Europejski Kwestionariusz Kompetencji Zdrowotnych. Bada on tzw. „kompetencje zdrowotne” – na ile osoba potrafi znaleźć, zrozumieć, ocenić i zastosować informacje dotyczące zdrowia, profilaktyki i systemu opieki zdrowotnej.16 pytań ocenianych na 5‑stopniowej skali pozwala zaklasyfikować poziom health literacy jako wystarczający, problematyczny lub nieodpowiedni, co ma duże znaczenie przy planowaniu edukacji zdrowotnej.

• Szczegółową metryczkę z pytaniami o profilaktykę nowotworową:

  • Metryczka to uporządkowany zestaw pytań o podstawowe dane osoby – wiek, wykształcenie, sytuację rodzinną, pracę, nawyki zdrowotne oraz historię chorób i profilaktyki (w tym badań onkologicznych). Pełni funkcję „tła kliniczno‑społecznego”, pozwalając zrozumieć wyniki pozostałych skal w kontekście realnego życia pacjenta, jego obciążeń i zasobów.

Dla mężczyzn chorych, po/w trakcie leczenia lub ozdrowieńców dodatkowo:

• Mini-MAC – Skala Przystosowania Psychicznego do Choroby Nowotworowej:

  • Mini‑MAC bada, w jaki sposób osoba z nowotworem psychicznie radzi sobie z chorobą – czy walczy, poddaje się, unika myślenia, czy przeżywa silny lęk. Zawiera 29 stwierdzeń ocenianych na 4‑stopniowej skali, co pozwala wyróżnić kilka strategii: bezradność–beznadziejność, zaabsorbowanie lękowe, unikanie poznawcze, ducha walki i fatalizm. Skala jest krótka czasowo, dobrze zbadana statystycznie i służy głównie do celów naukowych oraz w psychoonkologii, aby lepiej dobrać wsparcie psychologiczne.

• AIS – Skala Akceptacji Choroby:
  • AIS mierzy, na ile osoba pogodziła się z konsekwencjami choroby – ograniczeniami, zależnością od innych, zmianą obrazu siebie. Składa się z 8 stwierdzeń ocenianych na 5‑stopniowej skali, gdzie większa akceptacja oznacza mniej negatywnych emocji i lepsze psychiczne przystosowanie do choroby. Skala jest uniwersalna dla różnych chorób przewlekłych i dobrze sprawdzona naukowo, a wyniki często wiąże się z jakością życia i dobrostanem psychicznym.

Jak wziąć udział?

Rozpoczęcie badania:
Startujemy wiosną 2026 roku.

Planujemy przebadać jako minimum 100 mężczyzn ogółem.

Forma udziału – dobrowolna:

• Badanie odbywa się w formie papierowej – ankiety zostaną przesłane pocztą na wskazany adres lub dostępne w siedliskach oraz przychodniach onkologicznych.
• Badania można w części wykonać on-line – ankiety (poza licencjonowanymi) zostaną udostępnione w formie cyfrowego formularza.

Zgłoszenia do badania:
Jeśli chcesz wziąć udział lub dowiedzieć się więcej:

• Skontaktuj się z nami.
• Podaj dane do przesyłki pocztowej, a my dostarczymy Ci wszystkie materiały i instrukcję zwrotną.

Uzasadnienie braku wymogu zgody komisji etycznej/bioetycznej

Badanie ma charakter wyłącznie nieinwazyjny, oparty na metodzie sondażu diagnostycznego z wykorzystaniem standaryzowanych narzędzi psychometrycznych. 

Zgodnie z przepisami Ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1731 z późn. zm.), projekt ten nie stanowi eksperymentu medycznego, gdyż nie zakłada ingerencji w sferę biologiczną uczestników, nie testuje nowych metod leczniczych ani wyrobów medycznych. 

Udział w badaniu jest całkowicie dobrowolny, anonimowy i odbywa się poza placówkami ochrony zdrowia, co gwarantuje brak wpływu na proces terapeutyczny osób leczących się. Wykorzystane narzędzia są standaryzowanymi metodami kwestionariuszowymi, uznanymi w literaturze przedmiotu za bezpieczne i nienaruszające dobrostanu uczestników. 

Ze względu na brak interwencji fizycznej oraz zachowanie pełnej anonimowości zgodnie z wymogami RODO, badanie nie wymagało opinii Komisji Bioetycznej. Całość procesu badawczego zrealizujemy zgodnie z zasadami Deklaracji Helsińskiej oraz zasadami etyki badacza w naukach społecznych.